19 Ağustos 2011 Cuma

Pelerinden çıkmak

Çok sevgili Chaucer’in Canterbury Tales’ini (Canterbury Hikâyeleri[1]) bilirsiniz; burada hacılar Canterbury’ye doğru yol alırlar, yol uzun ve meşakkatlidir bu yüzden bir antlaşma yaparak yolda 2'şer tane hikâye anlatmaya karar verirler. Her ne kadar Chaucer’in ömrü hikayeleri tamamlamaya yetmese de 30 tane hikayemiz mevcuttur (bir yerde iyi ki yetmemiş diyorsunuz, çünkü eğer planına uysaydı elimizde analiz edilecek tamı tamına yüz yirmi metin olacaktı). Yolculuklarının dinsel amaçlı olması hacıların kendilerini daha özgür hissetmelerine ve yoldaki tehlikelere pek mahal vermemelerine neden olmuştur. Haydutların hac yolundakilerden bir şeyler çaldıklarında ruhlarının doğrudan cehenneme gideceğini bildikleri için de hacılar daha rahat birbirlerini eğlendirebiliyorlardı.


Bu yolculuk sırasında hacıların kapüşonlu bol bir pelerin giydiklerinden söz edilir. Bunun amacı, şayet haydut saldırırsa kurban pelerinin bolluğundan faydalanıp zarar görmeden kaçabilmesidir.

Gel gelelim kaçmak, escape, tam da burada hikâyemizin ana kahramanı olur: Escape  (kaçmak). Escape; ex (dışına) ve capus[2] (pelerin) sözcüklerinin birleşmesinden doğar. Pelerinin dışına çıkmak anlamına gelir. Günümüz İngilizcesinde kaçmak olarak kullanıyoruz. Chaucer'in metninden geçmiştir ve sadece bu kelimeyle de kalmaz daha nice kelimeyi günümüz İngilizce'sine aktarmıştır.


[1] YKY – Kazım Taşkent Klasik Yapıtlar Serisi’nden Nazmi Ağıl çevirisi ile Aralık 1994’da yayınlanmıştır. (http://www.ykykultur.com.tr/kitap/?id=312)

[2] OED’den baktığımızda capus kelimesinin caput (baş) kelimesinden geldiğini görürüz. Türkçede kapüşon, Fransızca ve İngilizce de ise capuchon diye geçen bu kelime ex-capra’ dan escape olmuştur. Latincedeki hali excappare ve anlamı ‘pelerinden çıkmak’ dir. (bu okşayıcı bilgi için jimi the kewl’a [www.jimithekewl.com] teşekkür ederiz.)

[3] Elliot Engel, Oscar Nasıl wilde Oldu?, Sel Yayınları, 

1 yorum:

  1. ikinizin de yazılarını okumayı seviyoruz
    birçok şeyler öğreniyoruz
    teşekkür ediyoruz
    Cengiz arkadaşımıza selamlar
    oya

    YanıtlaSil