8 Şubat 2012 Çarşamba

Köln suyu yok yok Kolonya

İlk kolonyayı 18. yüzyıl başlarında İtalyan Giovanni Paolo de Feminis, bir keşişin Macaristan Kraliçesi Elizabeth için ürettiği "Macar Suyu" olarak bilinen kokunun içine bergamot, limon ve portakal esansı katarak yaptı. Feminis, "eau admirable" (hayranlık uyandıran su) ismiyle ürettiği kokuyu, Köln'e yerleştikten sonra üretmeye başladı. Cologne ve Kolonya adi da buradan gelir. "Eau de Cologne", "Köln Suyu" demektir. Köln Tıp Fakültesi'nin bu kokuyu tıbbi ürün olarak onaylamasının ardından kolonya Avrupada yaygınlaşmıştır. 

Uzun yıllar tedavi edici özelliğinden yararlanılan bu sıvı, tuvalet amacıyla kullanılmaya başlandıktan sonra bir devrim yüzyılı olan 18. yüzyılda adeta bir çığır açar. Sınıf savaşının en keskin biçimde yaşandığı yıllarda yükselen burjuvazi karşısında, ağır ve pahalı parfümlerle özdeşleşen aristokrasi yenik düşünce, ağır kokuların da itibarı azalır. Eau de Cologne gibi hafif ve ferahlatıcı kokular sadeliğin, saflığın simgesi haline gelir ve burjuvazinin gözdesi olur.

Türkiye'de ilk defa II.Abdülhamit döneminde ithal olarak geliyor, ilk üretim ise 1882 yılında Ahmet Faruki yapıyor. Cumhuriyet ilan edilmeden önce, 1912'de Süleyman Ferit Eczacıbaşı İzmir'de kolonya üretimine başlıyor. Şimdilerde de kolonya denince akla gelen ilk isimlerden biri Eczacıbaşı'nın kolonyası, sonrasını biliyorsunuz zaten Eyüp Sabri Tuncer, Pe Re Ja, Duru, Boğaziçi, Selin... 



Geçen yıl sanıyorum, yıl başı için Paşabahçe bir kolonya serisi yaptı. Her bir koku için güzel birer de isim koymuşlardı, Cunda (İğde kokulu), Bomontı (Çikolata kokulu), Nişantaşı (Ihlamur kokulu), Turunçova (Lime [misket limonu] kokulu), Yalıkavak (Mandalina kokulu), Alaçatı (Lavanta kokulu), Büyükada (Mimoza kokulu), Karadeniz Yüksekleri (Çay kokulu)...  



Kolonya adı Almanya'da bugün genelde Köln olarak bilinen kentin eski ve İtalyanca'dan gelen adıdır, bu çeşit parfümlü su ilk defa orada icat edildiğinden "Köln suyu" diye anılır. 

TDK kolonya için şunları diyor: "İtalyanca colonia kelimesinden gelir. İçinde limon, tütün, lavanta gibi bitkilerin yağı bulunan, hafif kokulu, alkollü madde." 

Nişanyan'ın "Sözlerin Soyağaçı" sitesinde kolonya için şu tanım veriliyor: "Fr eau de cologne 'Köln suyu', Köln kentinde 1709'dan itibaren Johann Maria Farina ve varisleri tarafından üretilen alkollü esans < öz Cologne Almanya'da bir kent, Köln << Lat Colonia Agrippinensis a.a. < Lat colonia koloni". 

İngilizce'ye, Fransızca eau de cologne'dan (eau-su = Cologne suyu) geçen kolonya, bir loan-translation'dir  (ödünç alınmış çeviri). İngilizce'de de cologne kelimesi kullanılır. 



1 yorum:

  1. Sayın blog kullacısı paylaşımlarınızı ve makelelerinizi ilgi ile takip ediyorum, Ataşehir halı yıkama olarak paylaşımlarınızı ve makalelerinizin devamını diler teşekkür ederiz...

    YanıtlaSil