1 Ocak 2013 Salı

Novel kelimesinin doğumu

18.yüzyıl romanı üstüne çalışırken aklıma, novel kelimesinin etimolojisi düştü; new, novus ile bir bağlantısı olduğunu az buçuk çıkartıyordum ama adam gibi bakayım dedim:

1560 cıvarında İtalyanca novella yani kısa hikaye kelimesinden türetilmiştir. Tabii bu İtalyanca kelmenin kökleri Latince'dedir ve aynı şekilde, novella, yazıldığı halde yeni şeyler anlamını taşır. Başlangıçta, özellikle Boccaccio'un, kısa hikaye ya da masalların bir koleksiyon halinde toplanması manasını taşıyan novella daha sonra 1630'larda "uzun kurgusal eser" anlamında kullanılmaya başladı.  Daha önceden romance diye anılan eserlere sonrasında novel ismi verildi. Eagleton'a göre İngiliz romanı Daniel Defoe'dan Virginia Woolf'a deyin hala romans özelliğini korumaktadır. Novel isminin sıfat şeklindeki kullanımında anlam "yeni, farklı, değişik" halini alır. Bu sıfat 15.yy'dan beri kullanılır, Eski Fransızca novel, nouvel kelimesinden türetilmiştir. Fransızca'ya da Latince novellus kelimesinden gelir, "yeni, genç, son" gibi benzer anlamlar taşır. Novellus, novus (new/yeni) isminden gelir.  

Tabii şu soru işareti oluşabilir; biz niye roman diyoruz da neredeyse tüm batı dilleri nov- gövdesini koruyor? TDK ya bakarsanız kelimenin Türkçe'ye geçişini Fransızca roman kelimesinden yaptığını söylüyor;  Nişanyan'ın sözlüğüne bakarsanız da aynı bilgiyi göreceksiniz fakat birkaç da ekleme yapmış Eski Fransızca'da romanz kelimesi, 1 "avam Latincesi, halk dili" 2 "halk dilinde yazılmış şiir veya öykü, bilimsel olmayan her tür yazı" anlamlarına geliyormuş. Bu bilgi ile tweetlerinizin birer roman olduğunu varsayabilirsiniz (!)

Romanın geleneğe son katılan türlerden biri olması bu ismi almasında etkili olmuş gibi gözüküyor, ne de olsa yeni bir tür(dü). 



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder